HÔI NÁCH (SMELLY ARMPITS)
- Thứ sáu - 05/07/2024 10:25
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Hôi nách là tình trạng tăng tiết mùi cơ thể từ vùng da dưới cánh tay có mùi khó ngửi. Hôi nách thường ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống, chủ yếu về mặt tâm lý xã hội. Người mắc bệnh dễ bị kỳ thị, luôn cảm thấy tự ti, lo lắng và ít tham gia các hoạt động cộng đồng.
hôi nách 3
HÔI NÁCH (SMELLY ARMPITS)
***TỔNG QUAN***
- Hôi nách là tình trạng tăng tiết mùi cơ thể từ vùng da dưới cánh tay có mùi khó ngửi.
Hôi nách thường ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống, chủ yếu về mặt tâm lý xã hội. Người mắc bệnh dễ bị kỳ thị, luôn cảm thấy tự ti, lo lắng và ít tham gia các hoạt động cộng đồng.
*** NGUYÊN NHÂN ***
Nguyên nhân gây hôi nách thường do nhiều yếu tố tác động, không chỉ từ việc vệ sinh cá nhân mà còn do bệnh, thói quen ăn uống và một số yếu tố di truyền. Cụ thể:
1. Hôi nách do di truyền
Nhiều nghiên cứu cho thấy, nếu cả ba và mẹ đều mắc chứng hôi nách thì tỷ lệ người con cũng mắc bệnh là 85%. Từ đó cho thấy hôi nách cũng có khả năng được di truyền từ thế hệ trước.
2. Thói quen sinh hoạt hàng ngày
Vệ sinh cá nhân không sạch sẽ là một trong những nguyên nhân phổ biến gây hôi nách. Bởi khi bạn lười tắm hay ăn uống và sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh tạo điều kiện thuận lợi cho virus xâm nhập và tự sản sinh ở những vùng da có độ ẩm cao như nách.
3. Ăn uống
Việc sử dụng rượu bia, các chất kích thích, đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ hay các loại gia vị nặng mùi như hành, tỏi cũng gây ra tình trạng hôi nách. Ngoài ra, việc cung cấp thiếu kẽm cho cơ thể cũng góp phần gây nên tình trạng này.
4. Tuổi tác
Khi đến tuổi dậy thì, tuyến mồ hôi phát triển mạnh dẫn đến bị hôi nách. Bên cạnh đó, các trường như đang mang thai, đã sinh con, tiền mãn kinh hay thay đổi nội tiết tố cũng gây ra mùi trên cơ thể.
5. Bệnh lý
Nguyên nhân gây hôi nách còn do các bệnh nền như gan, thận, hệ tiêu hóa, tuyến giáp, các bệnh viêm nhiễm,… Ngoài ra, các tác dụng phụ khi điều trị các bệnh này cũng làm đổ mồ hôi nhiều, có mùi khó chịu.
6. Tâm lý
Tình trạng hôi nách cũng xuất hiện khi tâm trạng bất ổn, căng thẳng quá độ khiến các tuyến mồ hôi hoạt động quá mức.
***CƠ CHẾ***
- Cơ thể có hai loại tuyến mồ hôi chính: eccrine và apocrine, ngoài ra có loại tuyến mồ hôi có đặc điểm của 2 loại trên là apoeccrine.
- Các tuyến eccrine bao phủ phần lớn cơ thể và mở trực tiếp trên bề mặt da, tiết ra mồ hôi chủ yếu là nước, có chứa một số chất điện giải như natri clorua nên có vị mặn.
- Các tuyến apocrine nằm ở những khu vực chứa nhiều nang lông, như da đầu, háng và nách, mở vào nang lông và sau đó đổ ra bề mặt da, tiết ra mồ hôi nhờn chứa nước, protein, chất thải carbohydrate, lipid và steroid. Cả hai tuyến apocrine và tuyến bã nhờn đều mở vào nang lông nên mồ hôi apocrine được trộn lẫn với bã nhờn. Mồ hôi apocrine chứa các hợp chất giống pheromone để thu hút khác giới, tăng tiết mạnh khi cơ thể căng thẳng, rụng trứng, hưng phấn tình dục hoặc tức giận.
- Tuyến mồ hôi apoeccrine lớn hơn các tuyến eccrine nhưng nhỏ hơn các tuyến apocrine, được tìm thấy ở nách và vùng quanh hậu môn, có các ống dẫn mở trên bề mặt da, chiếm tới 50% các tuyến ở nách, do đó đóng vai trò lớn trong việc đổ mồ hôi nách.
Các tuyến mồ hôi apocrine được điều khiển bởi adrenaline, do đó khi có căng thẳng, lo lắng, cảm xúc, tăng nhiệt độ,… thì các tuyến này sẽ tăng kích thước và hoạt động mạnh. Vì vậy, hôi nách xuất hiện ngay cả khi người bệnh không hoạt động gì và cũng không đổ mồ hôi nách.
*** NHẬN BIẾT HÔI NÁCH ***
Hôi nách có thể nhận biệt được dễ dàng qua khám lâm sàng kết hợp với mùi cơ thể đặc trưng:
** LĂN KHỬ MÙI : Sử dụng lăn khử mùi, chai xịt khử mùi để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn.
** VỆ SINH TẠI CHỖ (loại trừ vi khuẩn gây mùi)
- Tắm hàng ngày bằng xà phòng, tắm sau khi hoạt động cường độ cao như tập thể dục hoặc chơi thể thao, loại bỏ vi khuẩn và mồ hôi gây ra mùi hôi.
- Dùng chanh chà lên nách làm thay đổi độ pH của da, làm cho da có tính axit hơn, ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây mùi.
** TRANG PHỤC - Mặc các loại trang phục thoáng khí như cotton, lanh và các loại vải thấm nước tốt nếu đổ mồ hôi nhiều, tránh quần áo nhiều nylon.
** LOẠI BỎ LÔNG VÙNG NÁCH - Cạo lông hoặc triệt lông vùng nách, lông nách làm tăng mùi hôi nách do là nơi chứa nhiều mồ hôi và vi khuẩn. - Triệt lông nách bằng laser diode được chứng minh có hiệu quả vượt trội so với cạo lông hay wax lông trong giảm mùi hôi nách do năng lượng laser phá huỷ các tuyến mồ hôi apocrine và tuyến bã nhờn trong quá trình đốt cháy nang lông.
** CHẾ ĐỘ ĂN
- Hạn chế các thực phẩm nhiều chất béo, thức ăn nhanh, những người ăn nhiều thức ăn nhanh và thịt có mùi nặng hơn những người ăn nhiều rau và trái cây.
- Thực phẩm nhiều gia vị và bia rượu cũng làm mùi cơ thể nặng hơn, vì vậy nên hạn chế, đặc biệt là hành tây, tỏi…
- Ăn nhiều trái cây làm cơ thể có mùi dễ chịu hơn, đặc biệt những loại trái cây như thơm, chuối…
2. Điều trị nội khoa
**CÁC LOẠI THUỐC VÀ KEM BÔI CHỐNG ĐỔ MỒ HÔI:
- Thuốc có chứa aluminum chloric như Drysol, Xerac AC,… hoặc thuốc có chứa Glycopyrolate. Những sản phẩm này thường gây kích ứng da và mắt và cần tránh để thuốc tiếp xúc với mắt. Thuốc được khuyên bôi nách vào buổi tối trước khi đi ngủ và rửa sạch ngay sau khi thức dậy.
- Trên thị trường cũng có một số viên uống có tinh dầu hoa hồng giúp cải thiện mùi hương tự nhiên của cơ thể.
**THUỐC PHONG BẾ THẦN KINH: Thuốc kháng cholinergic (oxybutynin, glycopyrrolate), thuốc chẹn beta giao cảm (atenolol, metoprolol),… có tác dụng ức chế hoạt động của tuyến mồ hôi. Thuốc có tác dụng phụ như khô miệng, ảnh hưởng thị lực và các vấn đề ở bàng quang.
**THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM: Giúp giảm căng thẳng, lo lắng làm tăng tiết mồ hôi
** ĐIỀU TRỊ BẰNG LASER: Các chùm tia năng lượng cao tác động vào protein, hạn chế hình thành chất béo. Phương pháp cần thực hiện nhiều lần để đem lại hiệu quả tốt nhất.
** BOTOX - Botox làm giảm tiết mồ hôi nách bằng cách chặn các tín hiệu thần kinh đến các tuyến mồ hôi, Botox đã được chứng minh khi tiêm vào tuyến mồ hôi làm giảm lượng mồ hôi tiết ra và mùi hôi.Tuy nhiên tác dụng của tiêm botox chỉ từ 6-8 tháng.
** SÓNG RF (MiraDry) - Được FDA chấp thuận để phá huỷ các tuyến mồ hôi nách bằng năng lượng mà không cần đến phẫu thuật.
3. PHẪU THUẬT
Khi các phương pháp trên mà không có hiệu quả thì phẫu thuật cắt tuyến mồ hồi hoặc cắt dây thần kinh giao cảm được lựa chọn.
***TỔNG QUAN***
- Hôi nách là tình trạng tăng tiết mùi cơ thể từ vùng da dưới cánh tay có mùi khó ngửi.
Hôi nách thường ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống, chủ yếu về mặt tâm lý xã hội. Người mắc bệnh dễ bị kỳ thị, luôn cảm thấy tự ti, lo lắng và ít tham gia các hoạt động cộng đồng.
*** NGUYÊN NHÂN ***
Nguyên nhân gây hôi nách thường do nhiều yếu tố tác động, không chỉ từ việc vệ sinh cá nhân mà còn do bệnh, thói quen ăn uống và một số yếu tố di truyền. Cụ thể:
1. Hôi nách do di truyền
Nhiều nghiên cứu cho thấy, nếu cả ba và mẹ đều mắc chứng hôi nách thì tỷ lệ người con cũng mắc bệnh là 85%. Từ đó cho thấy hôi nách cũng có khả năng được di truyền từ thế hệ trước.
2. Thói quen sinh hoạt hàng ngày
Vệ sinh cá nhân không sạch sẽ là một trong những nguyên nhân phổ biến gây hôi nách. Bởi khi bạn lười tắm hay ăn uống và sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh tạo điều kiện thuận lợi cho virus xâm nhập và tự sản sinh ở những vùng da có độ ẩm cao như nách.
3. Ăn uống
Việc sử dụng rượu bia, các chất kích thích, đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ hay các loại gia vị nặng mùi như hành, tỏi cũng gây ra tình trạng hôi nách. Ngoài ra, việc cung cấp thiếu kẽm cho cơ thể cũng góp phần gây nên tình trạng này.
4. Tuổi tác
Khi đến tuổi dậy thì, tuyến mồ hôi phát triển mạnh dẫn đến bị hôi nách. Bên cạnh đó, các trường như đang mang thai, đã sinh con, tiền mãn kinh hay thay đổi nội tiết tố cũng gây ra mùi trên cơ thể.
5. Bệnh lý
Nguyên nhân gây hôi nách còn do các bệnh nền như gan, thận, hệ tiêu hóa, tuyến giáp, các bệnh viêm nhiễm,… Ngoài ra, các tác dụng phụ khi điều trị các bệnh này cũng làm đổ mồ hôi nhiều, có mùi khó chịu.
6. Tâm lý
Tình trạng hôi nách cũng xuất hiện khi tâm trạng bất ổn, căng thẳng quá độ khiến các tuyến mồ hôi hoạt động quá mức.
***CƠ CHẾ***
- Cơ thể có hai loại tuyến mồ hôi chính: eccrine và apocrine, ngoài ra có loại tuyến mồ hôi có đặc điểm của 2 loại trên là apoeccrine.
- Các tuyến eccrine bao phủ phần lớn cơ thể và mở trực tiếp trên bề mặt da, tiết ra mồ hôi chủ yếu là nước, có chứa một số chất điện giải như natri clorua nên có vị mặn.
- Các tuyến apocrine nằm ở những khu vực chứa nhiều nang lông, như da đầu, háng và nách, mở vào nang lông và sau đó đổ ra bề mặt da, tiết ra mồ hôi nhờn chứa nước, protein, chất thải carbohydrate, lipid và steroid. Cả hai tuyến apocrine và tuyến bã nhờn đều mở vào nang lông nên mồ hôi apocrine được trộn lẫn với bã nhờn. Mồ hôi apocrine chứa các hợp chất giống pheromone để thu hút khác giới, tăng tiết mạnh khi cơ thể căng thẳng, rụng trứng, hưng phấn tình dục hoặc tức giận.
- Tuyến mồ hôi apoeccrine lớn hơn các tuyến eccrine nhưng nhỏ hơn các tuyến apocrine, được tìm thấy ở nách và vùng quanh hậu môn, có các ống dẫn mở trên bề mặt da, chiếm tới 50% các tuyến ở nách, do đó đóng vai trò lớn trong việc đổ mồ hôi nách.
Các tuyến mồ hôi apocrine được điều khiển bởi adrenaline, do đó khi có căng thẳng, lo lắng, cảm xúc, tăng nhiệt độ,… thì các tuyến này sẽ tăng kích thước và hoạt động mạnh. Vì vậy, hôi nách xuất hiện ngay cả khi người bệnh không hoạt động gì và cũng không đổ mồ hôi nách.
*** NHẬN BIẾT HÔI NÁCH ***
Hôi nách có thể nhận biệt được dễ dàng qua khám lâm sàng kết hợp với mùi cơ thể đặc trưng:
- Vùng nách tiết nhiều mồ hôi và có mùi :
- Vùng áo dưới cánh tay bị ố vàng
- Đối tượng tuổi dậy thì: Các tuyến mồ hôi thường hoạt động mạnh hơn
- ở cả nam và nữ trong tuổi dậy thì. Vì vậy, thanh thiếu niên thường bắt đầu bị hôi nách ở thời điểm này, dù trước đây không hề bị như vậy.
- Người bị tăng tiết mồ hôi: Một số người mắc chứng rối loạn nội tiết khiến họ đổ mồ hôi nhiều hơn bình thường. Triệu chứng này ảnh hưởng đến khoảng 3% dân số.
- Người có chế độ ăn uống không hợp lý: Sau khi cơ thể phân hủy thức ăn, lượng chất hóa học đi đến tuyến apocrine, một tuyến ở nách. Tại đây các chất này được thải ra và gây mùi cơ thể. Do đó, loại thực phẩm ảnh hưởng rất lớn đến tình trạng hôi nách, nhất là các thực phẩm gia vị như hành, tỏi,…
- Người dùng thuốc trị bệnh: Thuốc morphine hay thuốc hạ sốt khiến cơ thể đổ mồ hôi, gây ra mùi hôi nách. Ngoài ra, các bệnh như gan thận và tiểu đường cũng làm xảy ra tình trạng này. Khi đó, người bệnh gan có mùi giống như amoniac trong khi người bị tiểu đường có mùi giống như sơn móng tay.
- Di truyền: Mùi hôi nách còn có khả năng do di truyền vì các thành viên trong gia đình thường có mùi liên quan đến nhau.
***ĐIỀU TRỊ HÔI NÁCH***
1. Điều trị tại nhà
Điều trị hôi nách phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng và nguyên nhân gây ra.** LĂN KHỬ MÙI : Sử dụng lăn khử mùi, chai xịt khử mùi để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn.
** VỆ SINH TẠI CHỖ (loại trừ vi khuẩn gây mùi)
- Tắm hàng ngày bằng xà phòng, tắm sau khi hoạt động cường độ cao như tập thể dục hoặc chơi thể thao, loại bỏ vi khuẩn và mồ hôi gây ra mùi hôi.
- Dùng chanh chà lên nách làm thay đổi độ pH của da, làm cho da có tính axit hơn, ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây mùi.
** TRANG PHỤC - Mặc các loại trang phục thoáng khí như cotton, lanh và các loại vải thấm nước tốt nếu đổ mồ hôi nhiều, tránh quần áo nhiều nylon.
** LOẠI BỎ LÔNG VÙNG NÁCH - Cạo lông hoặc triệt lông vùng nách, lông nách làm tăng mùi hôi nách do là nơi chứa nhiều mồ hôi và vi khuẩn. - Triệt lông nách bằng laser diode được chứng minh có hiệu quả vượt trội so với cạo lông hay wax lông trong giảm mùi hôi nách do năng lượng laser phá huỷ các tuyến mồ hôi apocrine và tuyến bã nhờn trong quá trình đốt cháy nang lông.
** CHẾ ĐỘ ĂN
- Hạn chế các thực phẩm nhiều chất béo, thức ăn nhanh, những người ăn nhiều thức ăn nhanh và thịt có mùi nặng hơn những người ăn nhiều rau và trái cây.
- Thực phẩm nhiều gia vị và bia rượu cũng làm mùi cơ thể nặng hơn, vì vậy nên hạn chế, đặc biệt là hành tây, tỏi…
- Ăn nhiều trái cây làm cơ thể có mùi dễ chịu hơn, đặc biệt những loại trái cây như thơm, chuối…
2. Điều trị nội khoa
**CÁC LOẠI THUỐC VÀ KEM BÔI CHỐNG ĐỔ MỒ HÔI:
- Thuốc có chứa aluminum chloric như Drysol, Xerac AC,… hoặc thuốc có chứa Glycopyrolate. Những sản phẩm này thường gây kích ứng da và mắt và cần tránh để thuốc tiếp xúc với mắt. Thuốc được khuyên bôi nách vào buổi tối trước khi đi ngủ và rửa sạch ngay sau khi thức dậy.
- Trên thị trường cũng có một số viên uống có tinh dầu hoa hồng giúp cải thiện mùi hương tự nhiên của cơ thể.
**THUỐC PHONG BẾ THẦN KINH: Thuốc kháng cholinergic (oxybutynin, glycopyrrolate), thuốc chẹn beta giao cảm (atenolol, metoprolol),… có tác dụng ức chế hoạt động của tuyến mồ hôi. Thuốc có tác dụng phụ như khô miệng, ảnh hưởng thị lực và các vấn đề ở bàng quang.
**THUỐC CHỐNG TRẦM CẢM: Giúp giảm căng thẳng, lo lắng làm tăng tiết mồ hôi
** ĐIỀU TRỊ BẰNG LASER: Các chùm tia năng lượng cao tác động vào protein, hạn chế hình thành chất béo. Phương pháp cần thực hiện nhiều lần để đem lại hiệu quả tốt nhất.
** BOTOX - Botox làm giảm tiết mồ hôi nách bằng cách chặn các tín hiệu thần kinh đến các tuyến mồ hôi, Botox đã được chứng minh khi tiêm vào tuyến mồ hôi làm giảm lượng mồ hôi tiết ra và mùi hôi.Tuy nhiên tác dụng của tiêm botox chỉ từ 6-8 tháng.
** SÓNG RF (MiraDry) - Được FDA chấp thuận để phá huỷ các tuyến mồ hôi nách bằng năng lượng mà không cần đến phẫu thuật.
3. PHẪU THUẬT
Khi các phương pháp trên mà không có hiệu quả thì phẫu thuật cắt tuyến mồ hồi hoặc cắt dây thần kinh giao cảm được lựa chọn.