Các xét nghiệm chức năng tuyến giáp bạn nên biết?
- Thứ hai - 25/03/2024 04:24
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Xét nghiệm chức năng tuyến giáp là một phương pháp nhằm xác định chính xác tình trạng hoạt động của tuyến giáp và đưa ra phương án điều trị phù hợp. Vậy có những xét nghiệm chức năng tuyến giáp nào? Những thông tin dưới đây sẽ giúp bạn hiểu hơn về loại xét nghiệm này.
1.Tuyến giáp là gì?
Tuyến giáp là một tuyến nội tiết,nó có vai trò quan trọng trong việc điều hòa chức năng của cơ thể bằng cách sản xuất các hormone. Tuyến giáp sản xuất hai loại hormone chính là thyroxin (T4) và triiodothyronine (T3), chúng cùng hoạt động để tăng tốc độ trao đổi chất và ảnh hưởng đến nhiều chức năng khác trong cơ thể như tăng cường hoạt động tim, tăng cường sản xuất nhiệt, tăng sự phát triển của tế bào và tăng tốc độ trao đổi chất.
2. Các bệnh lý liên quan đến tuyến giáp
Xét nghiệm chức năng tuyến giáp là một bộ xét nghiệm dùng để đánh giá sự hoạt động của tuyến giáp và các hormone giáp được sản xuất bởi tuyến giáp. Bao gồm:
4. Cần xét nghiệm tuyến giáp khi nào?
Các trường hợp nên đi xét nghiệm chức năng tuyến giáp:
Tuyến giáp là một tuyến nội tiết,nó có vai trò quan trọng trong việc điều hòa chức năng của cơ thể bằng cách sản xuất các hormone. Tuyến giáp sản xuất hai loại hormone chính là thyroxin (T4) và triiodothyronine (T3), chúng cùng hoạt động để tăng tốc độ trao đổi chất và ảnh hưởng đến nhiều chức năng khác trong cơ thể như tăng cường hoạt động tim, tăng cường sản xuất nhiệt, tăng sự phát triển của tế bào và tăng tốc độ trao đổi chất.
2. Các bệnh lý liên quan đến tuyến giáp
- Bệnh Basedow: là tình trạng tuyến giáp quá hoạt động và sản xuất quá nhiều hormone, dẫn đến các triệu chứng như đau mắt, mất ngủ, giảm cân, và các vấn đề về tâm lý.
- Bệnh suy giáp: là tình trạng chức năng tuyến giáp bị suy giảm, làm thiếu hụt hormone tuyến giáp, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động chuyển hóa và nhiều quá trình khác trong cơ thể.
- Bệnh Hashimoto: Đây là một bệnh lý tự miễn khi cơ thể tự sản sinh ra các kháng thể chống lại chính tuyến giáp của mình. Nếu tình trạng bệnh tiến triển nặng có thể dẫn đến suy tuyến giáp.
- Ung thư tuyến giáp: là một loại ung thư hiếm gặp, nhưng có thể gây ra các triệu chứng như khó nuốt, ho và khó thở.
Xét nghiệm chức năng tuyến giáp là một bộ xét nghiệm dùng để đánh giá sự hoạt động của tuyến giáp và các hormone giáp được sản xuất bởi tuyến giáp. Bao gồm:
- Hormone kích thích tuyến giáp (TSH): Là hormone tuyến yên mang tín hiệu đến cho tuyến giáp. Nếu tuyến yên phát hiện có ít hormone tuyến giáp trong máu, nó sẽ sản xuất ra nhiều TSH để thúc đẩy tuyến giáp sản xuất nhiều hormone giáp hơn. Còn trong trường hợp tuyến yên phát hiện có quá nhiều hormone giáp trong máu, nó sẽ giảm sản xuất TSH để giảm sản xuất hormone tuyến giáp;
- Thyroxine (T4): Xét nghiệm T4 toàn phần giúp đo lường toàn bộ lượng thyroxine trong máu, đo lường chức năng giáp. Tuy nhiên, việc đo lường T4 toàn phần chịu ảnh hưởng khá nhiều bởi lượng protein trong máu vì protein có thể gắn kết T4 với hồng cầu, biến T4 thành dạng hoạt động. Ngược lại, T4 tự do (Free T4 - FT4) không bị ảnh hưởng bởi lượng protein trong máu, được xem là dạng hoạt hóa của thyroxine. Nếu nghi ngờ một vấn đề mới xuất hiện, xét nghiệm T4 sẽ được thực hiện cùng với xét nghiệm chỉ số TSH;
- Triiodothyronine (T3): Là hormone giáp dạng hoạt động, được tạo ra từ T4. Xét nghiệm T3 toàn phần giúp đo lường lượng Triiodothyronine lưu hành trong máu (gồm cả T3 gắn kết protein và không gắn kết protein). Tuy nhiên, chỉ có T3 gắn kết protein mới có khả năng vận chuyển oxy và năng lượng tới các tế bào. Xét nghiệm T3 tự do (Free T3 - FT3) chỉ đo hàm lượng T3 gắn kết với protein (T3 ở dạng hoạt động);
- Kháng thể Thyroid peroxidase (TPOAb): Là loại kháng thể do cơ thể sản xuất, vô tình tấn công và phá hủy các mô tuyến giáp khỏe mạnh. Khi xuất hiện kháng thể này, chứng tỏ bệnh nhân mắc bệnh tự miễn tuyến giáp như viêm giáp Hashimoto hoặc Grave. Còn TSI (Globulin miễn dịch kích thích tuyến giáp) là kháng thể kích thích tuyến giáp tăng cường hoạt động và sản xuất quá mức lượng hormone giáp vào máu;
- Thyroglobulin (Tg): Là một protein được sản xuất bởi tuyến giáp. Sự hiện diện của Tg trong máu là dấu hiệu cho thấy mô tuyến giáp vẫn còn sau khi thực hiện phẫu thuật cắt giáp hoặc xạ trị. Xét nghiệm này có giá trị trên những bệnh nhân ung thư tuyến giáp nhằm phát hiện tế bào ung thư còn sản xuất Tg nữa hay không so với trước khi điều trị ung thư; xác định kết quả điều trị ung thư và phát hiện khả năng tái phát ung thư sau điều trị;
- Kháng thể Thyroglobulin (TgAb): Là kháng thể do cơ thể sản xuất, đáp ứng sự hiện diện của Thyroglobulin. Sự tăng sản xuất Thyroglobulin quá mức là bất thường. Bởi vậy, sự sản xuất TgAb được xem là lựa chọn phòng vệ của cơ thể trước sự tiến triển của bệnh lý tuyến giáp.
-
4. Cần xét nghiệm tuyến giáp khi nào?
Các trường hợp nên đi xét nghiệm chức năng tuyến giáp:
- Bệnh nhân có triệu chứng liên quan đến rối loạn tuyến giáp như mệt mỏi, suy nhược, cảm thấy lạnh hay nóng, trầm cảm, chán ăn.
- Phụ nữ trong độ tuổi tiền mãn kinh hoặc đã tiền mãn kinh.
- Cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực hoặc nhịp tim nhanh.
- Người có tiền sử bệnh tuyến giáp hoặc gia đình có tiền sử bệnh tuyến giáp: Nếu trong gia đình đã có người mắc bệnh liên quan đến tuyến giáp hoặc bệnh nhân đã từng mắc bệnh này, việc kiểm tra chức năng tuyến giáp định kỳ có thể giúp phát hiện và điều trị sớm bệnh liên quan đến tuyến giáp.
- Cảm thấy căng thẳng, lo lắng, lo âu không thể tập trung tốt hoặc có những cơn trầm cảm.
- Thay đổi cân nặng đột ngột mà không có bất kỳ thay đổi nào trong chế độ ăn uống hoặc hoạt động thể chất.
- Thay đổi tốc độ tim hoặc nhịp tim.
- Những người có tiền sử bệnh tim mạch, tiểu đường, ung thư hoặc các bệnh lý khác có liên quan đến tuyến giáp.